Czas pracy kierowcy w 2025 roku
Kluczowe zasady, zmiany i jak zarządzać zgodnie z przepisami

Zgodnie z przepisami, czas pracy kierowcy to okres od rozpoczęcia do zakończenia wszelkich czynności związanych z wykonywaniem przewozu drogowego. Obejmuje to:

• Prowadzenie pojazdu.
• Załadunek i rozładunek oraz nadzór nad tymi czynnościami.
• Nadzór i pomoc pasażerom przy wsiadaniu i wysiadaniu (dotyczy przewozu osób).
• Czynności spedycyjne.
• Obsługę codzienną pojazdów i przyczep.
• Inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa.
• Niezbędne formalności administracyjne.
• Utrzymanie pojazdu w czystości.

Do czasu pracy wlicza się również czas, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy w gotowości do wykonywania pracy, zwłaszcza podczas oczekiwania na załadunek/rozładunek, którego przewidywany czas trwania nie był wcześniej znany. Czas dyżuru, jeśli kierowca podczas niego nie wykonywał pracy, nie wlicza się do czasu pracy.

Zgodnie z ustawą, do czasu pracy kierowcy nie wlicza się:

• Czasu dyżuru, jeśli kierowca nie wykonywał pracy.
• Nieusprawiedliwionych postojów.
• Dobowego nieprzerwanego odpoczynku.
• Przerwy wynikającej z systemu przerywanego czasu pracy.

Rozkład czasu pracy kierowcy zależy od formy zatrudnienia. Najczęściej spotykane systemy to:

• Podstawowy (8 godzin na dobę, 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy).
• Równoważny (możliwość przedłużenia do 12 godzin na dobę, równoważone krótszym czasem pracy w inne dni lub dniami wolnymi).
• Zadaniowy (zadania ustalone tak, aby mogły być wykonane w ramach norm czasu pracy).
• Przerywany (przewiduje nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą do 5 godzin, lub do 6 godzin w przypadku przewozów regularnych na trasach do 50 km).

Pojęcie „doby kierowcy” odnosi się do 24-godzinnego okresu, który rozpoczyna się po zakończeniu poprzedniego okresu odpoczynku (dobowego lub tygodniowego). W ciągu każdej takiej „doby” kierowca musi wykorzystać kolejny okres odpoczynku dziennego.

Normy czasu jazdy są ściśle określone w przepisach, przede wszystkim w Rozporządzeniu 561/2006 i Ustawie o czasie pracy kierowców.

• Dzienny czas jazdy: Kierowca może prowadzić pojazd przez maksymalnie 9 godzin w ciągu dnia. Limit ten można wydłużyć do 10 godzin, ale nie częściej niż dwa razy w ciągu tygodnia.
• Tygodniowy czas jazdy: Maksymalny czas prowadzenia pojazdu w ciągu tygodnia wynosi 56 godzin. Tydzień liczony jest od godziny 00:00 w poniedziałek do godziny 24:00 w niedzielę.
• Dwutygodniowy czas jazdy: Przepisy określają również limit czasu jazdy w ciągu dwóch kolejnych tygodni, który wynosi 90 godzin.

Kierowca musi przestrzegać wymaganych przerw, aby zapobiegać zmęczeniu.

Po 4,5 godzinach jazdy, kierowca musi zrobić przerwę trwającą co najmniej 45 minut. Przerwa ta może być podzielona na dwie części: pierwsza trwająca co najmniej 15 minut, a druga co najmniej 30 minut, rozłożone w ciągu 4,5 godzin jazdy.

Czas odpoczynku pozwala kierowcy zregenerować siły i jest kluczowy dla bezpieczeństwa.

DOBOWY ODPOCZYNEK: W każdym 24-godzinnym okresie po zakończeniu poprzedniego odpoczynku, kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku.

• Regularny dzienny odpoczynek trwa co najmniej 11 godzin. Może być podzielony na dwie części: pierwsza co najmniej 3 godziny, druga co najmniej 9 godzin. W przypadku regularnego odpoczynku, łączny czas aktywności (jazda, praca, gotowość, przerwy) w dobie kierowcy wynosi 13 godzin.
• Skrócony dzienny odpoczynek trwa co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin. Można go wykorzystać do trzech razy między dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku [źródła podają temat skróconego odpoczynku, ale nie precyzują liczby możliwych skróceń w cytowanym tekście]. W przypadku skróconego odpoczynku, łączny czas aktywności w dobie kierowcy może wynieść 15 godzin. Należy pamiętać, że „praca na 13 lub 15 godzin” odnosi się do łącznego czasu aktywności, wliczając przerwy i gotowość, a nie wyłącznie do czasu samej pracy.

TYGODNIOWY ODPOCZYNEK: W każdym tygodniu kierowca musi wykorzystać tygodniowy okres odpoczynku.

• Regularny tygodniowy odpoczynek trwa co najmniej 45 godzin.
• Skrócony tygodniowy odpoczynek trwa co najmniej 24 godziny, ale mniej niż 45 godzin.
• Rekompensata za skrócony tygodniowy odpoczynek musi być wykorzystana w połączeniu z innym okresem odpoczynku trwającym co najmniej 9 godzin.

DWA SKRÓCONE ODPOCZYNKI TYGODNIOWE Z RZĘDU: Pakiet Mobilności wprowadził możliwość wykorzystania dwóch skróconych tygodniowych okresów odpoczynku pod pewnymi warunkami, głównie w międzynarodowym przewozie rzeczy (poza krajem zamieszkania i siedziby pracodawcy), z obowiązkową rekompensatą dołączoną do następnego regularnego odpoczynku.

Przepisy dopuszczają wykorzystanie dziennego, a także tygodniowego odpoczynku podczas podróży promem lub pociągiem. Kluczowym warunkiem jest zapewnienie kierowcy dostępu do koi lub kuszetki na czas przeprawy. Dzienny odpoczynek na promie/kolei można przerwać i dokończyć na lądzie, jeśli przeprawa nie jest wystarczająco długa.

W przypadku pracy w załodze (dwóch lub więcej kierowców), czas nieprzeznaczony na kierowanie pojazdem jest traktowany jako czas dyżuru. O załodze mówimy, gdy kierowcy znajdują się razem w pojeździe przez cały okres jazdy między dwoma odpoczynkami, z wyjątkiem pierwszej godziny jazdy, którą może rozpocząć jeden kierowca samodzielnie. Jazda w podwójnej obsadzie ma na celu zmniejszenie zmęczenia i zwiększenie bezpieczeństwa. Tachografy cyfrowe są przystosowane do rejestrowania aktywności dwóch kierowców jednocześnie.

Nie wszystkie pojazdy i przewozy podlegają standardowym przepisom o czasie pracy kierowców (Rozporządzeniu 561/2006 i Ustawie o czasie pracy kierowców). Wyjątki dotyczą m.in. pojazdów o DMC poniżej 3,5 tony, pojazdów specjalistycznych (np. wojskowe, policji, straży pożarnej, medyczne, pomocy drogowej w promieniu 100 km od bazy, śmieciarki w określonych sytuacjach), czy pojazdów zabytkowych. Ważna zmiana nastąpi od 1 lipca 2026 roku, kiedy to przepisy dotyczące czasu pracy zaczną obowiązywać kierowców pojazdów o DMC powyżej 2,5 tony wykonujących międzynarodowy transport towarów oraz kabotażowy. W pojazdach wyłączonych z przepisów, ale wyposażonych w tachograf, selektor powinien być ustawiony na pozycję „out of scope” (wyłączony).

Kontrole czasu pracy kierowców są częste i mogą odbywać się na drogach (parkingi, granice, strefy tranzytowe) oraz w firmach transportowych. Kontroli mogą dokonywać Inspekcja Transportu Drogowego (ITD), Policja, Służba Celno-Skarbowa oraz Straż Graniczna. W firmach kontrolę najczęściej prowadzi Państwowa Inspekcja Pracy (PIP).

Podczas kontroli kierowca prowadzący pojazd z tachografem cyfrowym musi okazać:

• Swoją kartę kierowcy.
• Wszelkie zapisy odręczne i wydruki sporządzone w ciągu bieżącego dnia oraz poprzednich 56 dni. (Uwaga: Okres ten został wydłużony z 28 do 56 dni od 31 grudnia 2024 r.).
• Wykresówki, jeśli w tym okresie prowadził pojazd z tachografem analogowym.
• Zaświadczenie o działalności (urlopówka), w przypadku braku wpisów w tachografie dotyczących odpoczynku, urlopu, zwolnienia chorobowego, innej pracy, gotowości czy jazdy pojazdem wyłączonym z przepisów.
• Wydruki z tachografu potwierdzające zastosowanie odstępstwa od przepisów (np. wydłużenie jazdy) zgodnie z art. 12 Rozporządzenia 561/2006.

Kontrola może być przeprowadzona również w trakcie przerwy lub odpoczynku kierowcy.

W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów o czasie pracy, kierowca może zostać ukarany mandatem. Wysokość mandatu zależy od rodzaju i wagi naruszenia, zgodnie z załącznikiem I Ustawy o transporcie drogowym. Na przykład, przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas do jednej godziny, gdy nie ma prawa do wydłużenia do 10h, kosztuje 50 zł za każde naruszenie. Za każdą następną rozpoczętą godzinę ponad limit mandat wynosi 100 zł. Podobne kwoty dotyczą przekroczenia maksymalnego czasu jazdy bez przerwy (kary za przekroczenie powyżej 15 minut).

Najsurowsze konsekwencje grożą za manipulowanie danymi tachografu. Może to skutkować mandatem dla kierowcy (np. 2 tys. zł za nierejestrowanie prędkości, aktywności, drogi) i firmy (nawet 10 tys. zł), a także utratą licencji transportowej. W przypadku fałszerstwa czasu pracy, kierowcy grozi utrata prawa jazdy oraz postępowanie karne.

Należy pamiętać, że mandaty mogą być nakładane również na firmę transportową (załącznik III Ustawy o transporcie drogowym) oraz zarządzającego transportem (załącznik IV).

Pracodawcy mają obowiązek prowadzenia dokładnej ewidencji czasu pracy dla każdego kierowcy. Przepisy zmienione przez Pakiet Mobilności (obowiązujące od 29 maja 2022 r.) wymagają, aby ewidencja zawierała m.in.:

• Całkowitą liczbę przepracowanych godzin.
• Godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy oraz zmiany.
• Godziny przepracowane w porze nocnej i godziny nadliczbowe.
• Liczbę godzin dyżuru (z oznaczeniem, czy pełniony w domu).
• Dni wolne od pracy i usprawiedliwione/nieusprawiedliwione nieobecności.
• Inne obowiązki (np. praca w domu, jak obsługa telefoniczna).

Ewidencja opiera się na danych z tachografów (wykresówki, wydruki, pliki), kart kierowcy (wydruki, pliki) oraz innych dokumentów potwierdzających czas i rodzaj czynności.

W przypadku kierowców w zadaniowym czasie pracy lub otrzymujących ryczałt za godziny nadliczbowe/nocne, nie ewidencjonuje się godzin pracy, lecz prowadzi indywidualne karty ewidencji nieobecności.

Ewidencję przechowuje się przez 10 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Pracodawca musi udostępnić ewidencję kierowcy na jego wniosek.

Zgubienie, zniszczenie lub kradzież karty kierowcy nie uniemożliwia dalszej pracy, ale wymaga dodatkowych działań.

• Przed rozpoczęciem jazdy należy wydrukować dane pojazdu z tachografu i uzupełnić je o dane kierowcy (nazwisko, nr prawa jazdy lub karty) oraz podpisać.
• Po zakończeniu przewozu należy ponownie wydrukować dane z tachografu i uzupełnić je o aktywności nierejestrowane przez urządzenie (gotowość, inna praca, odpoczynek) oraz dane identyfikacyjne kierowcy i podpis.
• Należy złożyć wniosek o duplikat karty do odpowiednich organów nie później niż w ciągu 7 dni kalendarzowych. Karta zastępcza jest wydawana w ciągu 8 dni roboczych od otrzymania wniosku.

Zarządzanie czasem pracy kierowców w świetle dynamicznych przepisów i wymogów Pakietu Mobilności jest coraz bardziej złożone. Systemy lokalizacyjne GPS, takie jak te oferowane przez AsnetGPS, stanowią nieocenione wsparcie dla firm transportowych.

Umożliwiają one precyzyjne monitorowanie czasu jazdy, postojów, załadunków/rozładunków i innych aktywności. Dzięki temu właściciele firm mogą weryfikować zgodność z przepisami, identyfikować potencjalne naruszenia przed kontrolą i lepiej planować trasy. Zaawansowane systemy wspierają także proces zdalnego pobierania danych z tachografów, ułatwiając prowadzenie szczegółowej ewidencji czasu pracy zgodnie z nowymi wymogami.

Korzystanie z systemów GPS pomaga zoptymalizować wykorzystanie floty, ograniczyć ryzyko wypadków związanych ze zmęczeniem kierowców oraz zapewnić bezpieczeństwo zarówno pracowników, jak i innych uczestników ruchu drogowego.

Rok 2025 w kontekście czasu pracy kierowców zawodowych to przede wszystkim kontynuacja i utrwalenie zmian wprowadzonych przez Pakiet Mobilności, a także nowe wymagania związane z technologią (tachografy inteligentne) i dokumentacją (dłuższy okres kontroli). Zrozumienie i przestrzeganie tych przepisów jest fundamentalne dla uniknięcia wysokich kar i zapewnienia sprawnego funkcjonowania przedsiębiorstwa transportowego.

Skuteczne zarządzanie czasem pracy kierowców wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale także odpowiednich narzędzi. Systemy lokalizacyjne GPS od AsnetGPS to nowoczesne rozwiązanie, które ułatwia monitorowanie, ewidencjonowanie i analizę czasu pracy kierowców, pomagając firmom transportowym działać zgodnie z prawem i zwiększać swoją efektywność.

Zadbaj o prawidłowe rozliczanie czasu pracy i bezpieczeństwo swojej floty w 2025 roku. Skontaktuj się z AsnetGPS, aby dowiedzieć się, jak nasze systemy GPS mogą wesprzeć Twoją firmę!